Getur vantað súrefni í blóðið?

Getur vantað súrefni í blóðið?

MAGNÚS JÓHANNSSON LÆKNIR SVARAR SPURNINGUM LESENDA

Lesandi, sem er kona um áttrætt, hafði farið í skoðunarferð til slökkviliðsins með sínu kvenfélagi. Þessir indælu menn mældu hjá þeim blóðþrýstinginn og sitthvað fleira.
Lesandi, sem er kona um áttrætt, hafði farið í skoðunarferð til slökkviliðsins með sínu kvenfélagi. Þessir indælu menn mældu hjá þeim blóðþrýstinginn og sitthvað fleira. Svo sögðu þeir henni að það vantaði líklega súrefni í blóðið hjá henni og að blóðþrýstingurinn væri 205/102.

Spurning: Hvað þýðir að mig vanti súrefni í blóðið og hvað er þá helst til ráða?

Svar: Fyrst er að nefna blóðþrýstinginn sem er of hár og er ástæða til að láta mæla hann aftur til að kanna hvort hann er áfram svona hár, sem er ekki alveg víst. Ef blóðþrýstingurinn er áfram of hár gæti verið ástæða til að gefa blóðþrýstingslækkandi lyf. Æskilegt er að blóðþrýstingurinn sé ekki mikið hærri en 140/90 en á þessum aldri er ekki alltaf ástæða til að eltast við það markmið.

Í blóðinu eru rauð blóðkorn og í þeim er blóðrauðinn (hemóglóbín). Blóðrauðinn er stór sameind sem inniheldur járn, getur bundið súrefni og flutt það um líkamann. Það er þannig hlutverk blóðrauðans og rauðu blóðkornanna að binda súrefni í lungunum og flytja það til allra vefja líkamans sem verða að fá súrefni til að geta lifað og starfað eðlilega. Við eðlilegar aðstæður hjá ungu fólki er blóðrauðinn því sem næst 100% mettaður af súrefni í blóðinu sem kemur frá lungunum og er að finna í slagæðum líkamans. Súrefnismagn blóðsins ákvarðast bæði af lungnastarfsemi og ástandi hjarta og æðakerfisins. Eitt af því sem gerist hjá öldruðum er að súrefnismagn blóðsins (súrefnismettun blóðrauðans) minnkar vegna minnkaðrar starfsemi lungna og hjarta og teljast þessar breytingar til eðlilegra breytinga sem fylgja öldrun. Ýmislegt óeðlilegt getur einnig orðið til þess að súrefnismagn blóðsins minnkar og ef súrefnismettunin fer undir 85% getur sést blámi t.d. á vörum. Svona breytingar geta orðið við hjartabilun og ýmiss konar lungnasjúkdóma. Sumir anda illa vegna offitu, lömunar eða ofskömmtunar vissra lyfja og getur það leitt til lágrar súrefnismettunar í blóði. Sama er að segja um nokkra tiltölulega algenga lungnasjúkdóma eins og langvinna lungnateppusjúkdóma, astma og lungnabjúg. Hægt er að gera tiltölulega einföld próf til að kanna hvort orsakir súrefnisskorts í blóði er frekar að finna í lungum eða í hjarta og æðakerfi. Eitt af því sem margir geta gert til að bæta súrefnismagn í blóði er að bæta líkamlegt ástand sitt með því að grennast og stunda heppilega hreyfingu eða líkamsþjálfun. Ef um er að ræða sjúkdóma í lungum eða hjarta þarf að meðhöndla þá eins og kostur er og forðast lyf eða annað sem slævir öndun. Þeir sem eru með lungnabilun, oftast vegna langvarandi reykinga, geta þurft á stöðugri súrefnisgjöf að halda og þurfa alltaf að hafa súrefniskút hjá sér.

Hvernig sem allt snýst ætti bréfritari að fara til læknis og láta kanna ástand sit.

Tekið af vef mbl. (mbl.is/greinasafn/grein/620475/)